19 listopada

Z Wikipedii

19 listopada jest 323. (w latach przestępnych 324.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 42 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Barlaam, Dionizy, Dargosław, Elżbieta, Faust, Jakub, Kryspin, Maksym, Małowid, Matylda, Paweł, Salomea, Seweryn i Teodor
• Belize - Święto Garifuny
• Brazylia - Dzień Flagi
• Monako - Święto Księcia Rainiera (święto narodowe)
• Mali - Rocznica Zamachu Stanu
• Portoryko - Dzień Odkrycia
• Trynidad i Tobago - Światowy Dzień Mężczyzn
• Międzynarodowy Dzień Toalet
• Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Przemocy Wobec Dzieci

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1655 - wojska szwedzkie pod wodzą generała Burharda Müllera rozpoczęły oblężenie Jasnej Góry.
• 1765 - król Stanisław August Poniatowski otworzył w Warszawie pierwszą scenę publiczną, od 1807 nazywaną Teatrem Narodowym.
• 1816 - założono Królewski Uniwersytet Warszawski.
• 1965 - w 200. rocznicę powstania Teatru Narodowego oficjalnie otworzono odbudowany Teatr Wielki w Warszawie.
• 1969 - stanowisko dowódcy Marynarki Wojennej objął kontradm. Ludwik Janczyszyn.
• 1980 - rozpoczęto wydobycie węgla w Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów.
• 1995 - w II turze wyborów prezydenckich wygrał Aleksander Kwaśniewski pokonując Lecha Wałęsę.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Mayflower w porcie Plymouth – obraz Williama Halsalla

• 1493 - Krzysztof Kolumb wylądował na Portoryko (początkowo nazwane San Juan Bautista).
• 1620 - statek Mayflower wylądował u wybrzeży Ameryki Północnej.
• 1794 - USA i Wielka Brytania podpisały tzw. traktat Jaya.
• 1824 - w wyniku nagłej powodzi Sankt Petersburgu śmierć poniosło około 10 tys. ludzi.
• 1863 - prezydent USA Abraham Lincoln wygłosił mowę gettysburgską, w której określił sens wojny secesyjnej jako walki o przetrwanie państwa opartego na wolności i równości wszystkich obywateli.
• 1917 - władze tureckie internowały w Nazarecie łacińskiego patriarchę Jerozolimy Filippo Camassei.
• 1942 - II wojna światowa: rozpoczął się kontratak wojsk radzieckich pod Stalingradem.
• 1946 - Afganistan, Islandia oraz Szwecja członkami ONZ.
• 1969 - NASA: astronauci misji Apollo 12 stanęli na powierzchni Księżyca.
• 1969 - Pelé strzelił swego tysięcznego gola.
• 1977 - egipski prezydent Anwar Sadat pierwszym arabskim przywódcą, który złożył oficjalną wizytę w Izraelu.
• 1990 - 22 państwa NATO i Układu Warszawskiego podpisały w Paryżu Układ w sprawie konwencjonalnych sił zbrojnych w Europie.
• 1999 - Chiny z powodzeniem wysłały w kosmos bezzałogowy statek Shenzhou 1.

[edytuj] Urodzili się

• 1413 - Fryderyk II Żelazny, margrabia Brandenburgii (zm. 1471)
• 1600 - Karol I Stuart, król Anglii i Szkocji (zm. 1649)
• 1711 - Michaił Łomonosow, rosyjski chemik, fizyk (zm. 1765)
• 1770 - Adam Johann von Krusenstern, rosyjski admirał, podróżnik (zm. 1846)
• 1770 - Bertel Thorvaldsen, duński rzeźbiarz (zm. 1844)
• 1805 - Ferdinand de Lesseps, francuski dyplomata, przedsiębiorca, budowniczy Kanału Panamskiego (zm. 1894)
• 1814 - Jeronim De Rada, albański pisarz (zm. 1903)
• 1831 - James Abram Garfield, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1881)
• 1833 - Wilhelm Dilthey, niemiecki filozof (zm. 1911)
• 1839 - Emil Škoda, czeski inżynier, przemysłowiec (zm. 1900)
• 1843 - Richard Avenarius, niemiecki filozof (zm. 1896)
• 1851 - Wacław Nałkowski, polski geograf, publicysta (zm. 1911)
• 1854 - Jan Sztolcman, polski zoolog, ornitolog, podróżnik (ur. 1928)
• 1875 - Hiram Bingham, amerykański odkrywca, polityk, odkrywca Machu Piccu (zm. 1956)
• 1875 - Michaił Kalinin, radziecki polityk, działacz komunistyczny, przewodniczący WCIK (zm. 1946)
• 1877 - Kazimierz Hącia, polski prawnik, ekonomista, polityk, minister przemysłu i handlu (zm. 1934)
• 1879 - Józef Unszlicht, polski działacz komunistyczny (zm. 1938)
• 1885 - Kazimierz Sosnkowski, polski dowódca wojskowy, generał, polityk, minister spraw wojskowych, Naczelny Wódz i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych (zm. 1969)
• 1886 - Fernand Crommelynck, belgijski dramaturg (zm. 1970)
• 1887 - James Batcheller Sumner, amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1955)
• 1888 - José Raúl Capablanca, kubański szachista, mistrz świata (zm. 1942)
• 1894 - Wacław Stachiewicz, polski dowódca wojskowy, generał, pisarz (zm. 1973)
• 1895 - Leif Sinding, norweski reżyser filmowy (zm. 1985)
• 1896 - Włodzimierz Dobrzański, polski aktor (zm. 1969)
• 1900 - Anna Seghers, niemiecka pisarka (zm. 1983)
• 1901 - Mečys Gedvilas, litewski polityk, premier Litewskiej SRR (zm. 1981)
• 1908 - Bogusława Jeżowska-Trzebiatowska, polska fizyk, chemik, profesor Politechniki Wrocławskiej (zm. 1991)
• 1909 - Peter Drucker, amerykański ekonomista (zm. 2005)
• 1917 - Indira Gandhi, indyjska polityk, premier Indii (zm. 1984)
• 1918 - Lloyd Roseville Crouse, kanadyjski polityk, gubernator Nowej Szkocji (zm. 2007)
• 1918 - Hendrik Christoffel van de Hulst, holenderski astronom (zm. 2000)
• 1918 - Władysław Jędruszuk, polski duchowny katolicki, biskup drohiczyński (zm. 1994)
• 1919 - Lynn Merrick, amerykańska aktorka (zm. 2007)
• 1919 - Gillo Pontecorvo, włoski reżyser filmowy (zm. 2006)
• 1920 - Janusz Kłosiński, polski aktor
• 1922 - Rajko Mitić, jugosławiański piłkarz, reprezentant Jugosławii, wicemistrz olimpijski (zm. 2008)
• 1923 - Monica Lovinescu, rumuńska pisarka (zm. 2008)
• 1925 - Zygmunt Bauman, polski socjolog, filozof
• 1924 - Sir Edward Mutesa, ugandyjski polityk, król Bugandy, prezydent Ugandy (zm. 1969)
• 1924 - Jan Otčenášek, czeski pisarz, scenarzysta filmowy (zm. 1979)
• 1928 - Jerzy Goliński, polski aktor (zm. 2008)
• 1933 - Larry King, amerykański dziennikarz
• 1936 - Yuan T. Lee, tajwański chemik, laureat Nagrody Nobla
• 1938 - Hank Medress, amerykański piosenkarz, producent muzyczny (zm. 2007)
• 1938 - Janusz Ostrowski, polski aktor
• 1938 - Ted Turner, amerykański przedsiębiorca
• 1942 - Calvin Klein, amerykański projektant mody
• 1943 - Kazimierz Schilling, polski astronom, dyrektor Planetarium w Olsztynie (zm. 2006)
• 1944 - Agnes Baltsa , grecka śpiewaczka operowa (mezzosopran)
• 1948 - Elżbieta Wojnowska, polska piosenkarka, aktorka
• 1949 - Dariusz Ledworowski, polski ekonomista, polityk, minister współpracy gospodarczej z zagranicą
• 1953 - Bronisław Maj, polski poeta, aktor
• 1954 - Krystyna Giżowska, polska piosenkarka
• 1954 - Kathleen Quinlan, amerykańska aktorka
• 1956 - Eileen Collins, amerykańska astronautka
• 1957 - Ofra Haza, izraelska piosenkarka (zm. 2000)
• 1958 - Konrad Wiśniowski, polski kontradmirał, komendant Morskiego Oddziału Straży Granicznej
• 1959 - Allison Janney, amerykańska aktorka
• 1959 - Elżbieta Kruk, polska polityk, przewodnicząca KRRiT, poseł na Sejm RP
• 1960 - Matt Sorum, amerykański perkusista zespołów: Guns N' Roses i Velvet Revolver
• 1961 - Meg Ryan, amerykańska aktorka
• 1961 - Bogdan Wenta, polski piłkarz ręczny, trener piłki ręcznej, reprezentant Polski i Niemiec, selekcjoner reprezentacji Polski
• 1962 - Jodie Foster, amerykańska aktorka, reżyserka filmowa
• 1962 - Nicole Stott, amerykańska astronautka
• 1963 - Terry Farrell, amerykańska aktorka, modelka
• 1963 - Mariola Krysińska, polska aktorka
• 1966 - Gail Devers, amerykańska lekkoatletka, sprinterka, płotkarka, mistrzyni olimpijska, mistrzyni świata
• 1967 - Paweł Stasiak, polski wokalista zespołu Papa Dance
• 1969 - Michael Lee, amerykański perkusista grup: The Cult, Thin Lizzy (zm. 2008)
• 1973 - Stylianos Venetidis, grecki piłkarz, reprezentant Grecji, mistrz Europy
• 1975 - Ricardo Garcia, brazylijski siatkarz, reprezentant Brazylii, mistrz świata, mistrz olimpijski
• 1977 - Davina Lewis, brytyjska księżniczka, córka księcia Gloucester Ryszarda Windsora, prawnuczka króla Jerzego V
• 1979 - Dominika Knapik, polska aktorka
• 1980 - Yipsi Moreno, kubańska lekkoatletka, zawodniczka rzutu młotem, mistrzyni świata, wicemistrzyni olimpijska
• 1983 - Chandra Crawford, kanadyjska narciarka, mistrzyni olimpijska
• 1983 - Meseret Defar, etiopska lekkoatletka, biegaczka, mistrzyni olimpijska, mistrzyni świata
• 1986 - Dayron Robles, kubański lekkoatleta, płotkarz, mistrz olimpijski

• 1987 - Natalia Kołat, polska tenisistka

[edytuj] Zmarli

•   498 - Anastazy II, papież (ur. ?)
• 1492 - Maulana Dżami, perski poeta (ur. 1414)
• 1557 - Bona Sforza, królowa Polski, żona Zygmunta I Starego (ur. 1494)
• 1640 - Krzysztof Radziwiłł, hetman polny litewski, wojewoda wileński, hetman wielki litewski, marszałek Sejmu I Rzeczpospolitej (ur. 1585)
• 1649 - Piotr Zbylitowski, polski poeta (ur. 1569)
• 1665 - Nicolas Poussin, francuski malarz (ur. 1594)
• 1692 - Thomas Shadwell, angielski pisarz (ur. ok. 1642)
• 1698 - Piotr Doroszenko, ukraiński dowódca wojskowy, hetman kozacki (ur. 1627)
• 1789 - Maria Anna Habsburg, austriacka arcyksiężniczka, córka Marii Teresy (ur. 1738)
• 1810 - Jean-Georges Noverre, francuski tancerz, choreograf (ur. 1727)
• 1828 - Franz Schubert, austriacki kompozytor (ur. 1797)
• 1855 - Mihály Vörösmarty, węgierski pisarz (ur. 1800)
• 1861 - Jan Dekert, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1786)
• 1863 - Michał Grabowski, polski pisarz (ur. 1804)
• 1879 - Ryszard Berwiński, polski poeta, tłumacz (ur. 1819)
• 1883 - Sir Carl Wilhelm Siemens, niemiecki inżynier (ur. 1823)
• 1887 - Emma Lazarus, amerykańska poetka (ur. 1849)
• 1924 - Thomas Harper Ince, amerykański reżyser filmowy, aktor (ur. 1882)
• 1929 - Tadeusz Leliwa, polski śpiewak operowy (tenor) (ur. 1875)
• 1931 - Xu Zhimo, chiński poeta (ur. 1897)
• 1938 - Lew Szestow, rosyjski filozof (ur. 1866)
• 1940 - (lub 22 listopada) Wacław Berent, polski pisarz (ur. 1873)
• 1942 - Bruno Schulz, polski pisarz, malarz, grafik (ur. 1892)
• 1954 - Henri Berr, francuski historyk, filozof (ur. 1863)
• 1959 - Edward Tolman, amerykański psycholog (ur. 1886)
• 1964 - Maria Kierzkowa, polska aktorka (ur. 1896)
• 1967 - João Guimarães Rosa, brazylijski pisarz, dyplomata (ur. 1908)
• 1970 - Andriej Jeriomienko, radziecki dowódca wojskowy, marszałek ZSRR (ur. 1892)
• 1977 - Władysław Hańcza, polski aktor (ur. 1905)
• 1982 - Erving Goffman, amerykański socjolog, pisarz (ur. 1922)
• 1982 - Bolesław Mrówczyński, polski pisarz (ur. 1910)
• 1990 - Tadeusz Natanson, polski kompozytor, pedagog (ur. 1927)
• 1990 - Jerzy Szopa, polski polityk, dyplomata, minister żeglugi (ur. 1930)
• 1993 - Leonid Gajdaj, rosyjski reżyser filmowy (ur. 1923)
• 1995 - Antoni Chętko, polski aktor (ur. 1917)
• 1997 - Jan Danek, polski piosenkarz (ur. 1923)
• 1998 - Alan J. Pakula, amerykański reżyser filmowy (ur. 1928)
• 2004 - Fred Hale, amerykański rekordzista długowieczności (ur. 1890)
• 2004 - Sir John Vane, brytyjski farmakolog, laureat Nagrody Nobla (ur. 1927)
• 2005 - Erik Balling, duński reżyser filmowy (ur. 1924)
• 2005 - Zbigniew Florczak, polski pisarz, tłumacz (ur. 1920)
• 2006 - Zygmunt Bielawski, polski aktor (ur. 1937)
• 2006 - Francis Girod, francuski reżyser filmowy (ur. 1944)
• 2007 - Wiera Gran, polska piosenkarka, aktorka (ur. 1916)
• 2007 - Florian Kapała, polski żużlowiec (ur. 1929)
• 2007 - Jazep Sażycz, białoruski polityk, prezydent Białorusi na emigracji (ur. 1917)
• 2007 - Magda Szabó, węgierska pisarka (ur. 1917)
• 2008 - Carole Caldwell Graebner, amerykańska tenisistka (ur. 1943)

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Barlaam z Antiochii
• św. Erenburga
• św. Nerses I
• bł. Salomea