5 października

Z Wikipedii

5 października jest 278. (w latach przestępnych 279.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 87 dni.

[edytuj] Święta

• imieniny: Apolinary, Bartłomiej, Charytyna, Donat, Eutychiusz, Faust, Faustyna, Flawia, Flawiana, Galla, Justyn, Konstancjusz, Maur, Placyd, Rajmund, Tulia iWiktoryn.
• Portugalia - Święto Republiki
• Vanuatu - Święto Konstytucji
• ONZ - Światowy Dzień Nauczyciela

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1767 - rozpoczął obrady Sejm Repninowski
• 1831 - Wojsko polskie w liczbie 20 tys. ludzi wraz z ostatnim wodzem powstania listopadowego gen. Maciejem Rybińskim przekroczyło granicę pruską pod Brodnicą i złożyło broń.
• 1868 - Sejm Krajowy dla Galicji uchwalił we Lwowie akt prawny dotyczący ochrony świstaka i kozicy w Tatrach - Ustawę względem zakazu łapania, wytępienia i sprzedawania zwierząt alpejskich, właściwych Tatrom, świstaka i dzikich kóz. Była to jedna z pierwszych na świecie ustaw o ochronie gatunkowej zwierząt.
• 1939 - Rozstrzelano 39 obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku.
• 1939 - Kampania wrześniowa: pod Kockiem Samodzielna Grupa Operacyjna Polesie pod dowództwem gen. bryg. Franciszka Kleeberga stoczyła ostatnią bitwę z Niemcami, a następnie złożyła broń.
• 1944 - 2. dzień po upadku powstania warszawskiego: ostatnie oddziały Armii Krajowej opuszczają Warszawę po kapitulacji powstania warszawskiego.
• 1945 - Utworzono Enklawę Policką.
• 1983 - Lech Wałęsa został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Flaga Wolnego Terytorium Triestu

• 1285 - Na tron Francji wstąpił Filip IV Piękny.
• 1550 - W Chile założono miasto Concepción.
• 1582 - Ze względu na reformę kalendarza gregoriańskiego tego dnia nie było w Italii, Hiszpanii, Portugalii i Polsce.
• 1636 - Wojna trzydziestoletnia: Szwecja pokonała pod Wittstock połaczone siły cesarskie i saskie.
• 1813 - Wojna brytyjsko-amerykańska: miała miejsce bitwa pod Moraviantown.
• 1869 - zwodowano w Glasgow statek "Otago", jedyny żaglowiec, który prowadził w latach 1888 - 1889 jako kapitan - pisarz Józef Conrad Korzeniowski
• 1908 - Bułgaria proklamowała niepodległość od Turcji.
• 1925 - Rozpoczęła się konferencja w Locarno.
• 1947 - Prezydent Harry S. Truman wygłosił apel, aby Amerykanie zrezygnowali z jedzenia mięsa przez kilka dni w tygodniu, a zaoszczędzone środki można by było przekazać głodującym mieszkańcom Europy.
• 1954 - Włochy i Jugosławia podpisały porozumienie dzielące Wolne Terytorium Triestu.
• 1969 - Na kanale BBC wyemitowany został pierwszy odcinek Latającego cyrku Monty Pythona.
• 1986 - Mossad porwał w Rzymie Mordechaja Vanunu za ujawnienie izraelskiego programu broni atomowej.
• 2000 - Odbyły się masowe demonstracje w Belgradzie mające zmusić prezydenta Slobodana Miloševicia do ustąpienia.
• 2003 - Achmad Kadyrow został wybrany prezydentem Czeczenii.

[edytuj] Urodzili się

• 1520 - Alessandro Farnese, włoski kardynał, protektor Królestwa Polskiego przy Stolicy Apostolskiej (zm. 1589)
• 1609 - Markiza de Montespan, kochanka króla Francji Ludwika XIV (zm. 1707)
• 1609 - Paul Fleming, niemiecki poeta (zm. 1640)
• 1658 - Maria z Modeny, królowa Anglii i Szkocji, żona Jakuba II Stuarta (zm. 1717)
• 1713 - Denis Diderot, francuski pisarz, filozof, encyklopedysta (zm. 1784)
• 1781 - Bernard Bolzano, czeski matematyk, filozof, teolog (zm. 1848)
• 1789 - Leon Przyłuski, polski duchowny katolicki, arcybiskup poznański, prymas Polski (zm. 1865)
• 1818 - (lub 1819) Jón Thoroddsen, islandzki pisarz (zm. 1868)
• 1829 - Chester Arthur, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1886)
• 1855 - Max Filke, niemiecki kompozytor muzyki liturgicznej (zm. 1911)
• 1864 - Louis Lumière, francuski chemik (zm. 1948)
• 1874 - Alfred Chłapowski, polski ziemianin, polityk, minister, ambasador (zm. 1940)
• 1878 - Ryszard Ordyński, polski reżyser, scenarzysta filmowy (zm. 1953)
• 1879 - Peyton Rous, amerykański patolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1970)
• 1887 - René Cassin, francuski prawnik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1976)
• 1904 - Franciszek Klon, polski pisarz (zm. 1983)
• 1909 - Zbigniew Koczanowicz, polski aktor, reżyser (zm. 1987)
• 1909 - Edward Osóbka-Morawski, polski polityk, przewodniczący PKWN, premier Polski (zm. 1997)
• 1911 - Zbigniew Czeczot-Gawrak, polski filmoznawca, historyk i teoretyk filmu, publicysta i wykładowca uniwersytecki
• 1914 - Elfriede Kaun, niemiecka lekkoatletka (zm. 2008)
• 1917 - Magda Szabó, węgierska pisarka (zm. 2007)
• 1919 - Donald Pleasence, angielski aktor (zm. 1995)
• 1921 - Wanda Kruszewska, polska aktorka
• 1922 - Brunon Bukowski, polski aktor (zm. 1997)
• 1929 - Maciej Borniński, polski aktor (zm. 1993)
• 1929 - Richard Gordon, amerykański astronauta
• 1930 - Paweł Popowicz, radziecki kosmonauta
• 1930 - Reinhard Selten, niemiecki ekonomista, laureat Nagrody Nobla
• 1935 - Oswald Wiener, austriacki pisarz, teoretyk językoznawstwa
• 1936 - Václav Havel, czeski pisarz, polityk, prezydent Czechosłowacji i Czech
• 1939 - Marie Laforêt, francuska piosenkarka, aktorka
• 1941 - Eduardo Duhalde, argentyński polityk, prezydent Argentyny
• 1941 - Helena Majdaniec, polska wokalistka zespołu Niebiesko-Czarni (zm. 2002)
• 1943 - Andrzej Litwornia, polski historyk literatury, eseista (zm. 2006)
• 1944 - Andrzej Zieliński, polski klawiszowiec zespołu Skaldowie, kompozytor
• 1947 - Brian Johnson, brytyjski wokalista
• 1948 - Zoran Živković, serbski pisarz
• 1949 - Zygmunt Garłowski, polski piłkarz, reprezentant Polski (zm. 2008)
• 1950 - Jeff Conaway, amerykański aktor
• 1951 - Adam Ferency, polski aktor
• 1952 - Clive Barker, angielski pisarz, reżyser i producent filmowy
• 1952 - Emomali Rachmonow, tadżycki polityk, prezydent Tadżykistanu
• 1953 - Bożena Baranowska, polska aktorka i reżyser
• 1954 - Bob Geldof, irlandzki wokalista, kompozytor
• 1955 - Michał Lorenc, polski kompozytor, twórca muzyki filmowej
• 1957 - Bernie Mac, amerykański aktor (zm. 2008)
• 1958 - Brent Jett, amerykański astronauta
• 1960 - Daniel Baldwin, amerykański aktor
• 1962 - Sylwia Wysocka, polska aktorka
• 1963 - Krzysztof Król, polski polityk, poseł na Sejm RP, dziennikarz, informatyk, publicysta
• 1965 - Mario Lemieux, kanadyjski hokeista
• 1965 - Patrick Roy, kanadyjski hokeista
• 1966 - Jan Verhaas, holenderski sędzia snookerowy
• 1967 - Tim Carter, angielski piłkarz, bramkarz (zm. 2008)
• 1967 - Guy Pearce, australijski aktor
• 1971 - Angelika Broniewska, polska aktorka
• 1972 - Grant Hill, amerykański koszykarz
• 1974 - Robert Mateja, polski skoczek narciarski
• 1975 - Kate Winslet, brytyjska aktorka
• 1976 - Ramzan Kadyrow, czeczeński polityk, prorosyjski premier i prezydent Czeczenii
• 1977 - Szymon Niemiec, polski polityk, dziennikarz, działacz społeczny
• 1978 - James Valentine, amerykański gitarzysta zespołu Maroon 5
• 1979 - Piotr Cugowski, polski wokalista zespołu Bracia
• 1979 - Vince Grella, australijski piłkarz
• 1980 - Maciej Szeszko, kapłan katolicki SDS
• 1984 - Clint Jones, amerykański skoczek narciarski
• 1985 - Nicola Roberts, angielska wokalistka zespołu Girls Aloud

[edytuj] Zmarli

•   578 - Justyn II, cesarz bizantyjski (ur. ok. 520)
•   877 - (lub 6 października) Karol II Łysy, król zachodniofrankijski (ur. 823)
• 1056 - Henryk III, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1017)
• 1214 - Alfons VIII Szlachetny, król Kastylii i Leónu (ur. 1155)
• 1285 - Filip III Śmiały, król Francji (ur. 1245)
• 1512 - Zofia Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, margrabina na Ansbach i Bayreuth (ur. 1464)
• 1565 - Lodovico Ferrari, włoski matematyk (ur. 1522)
• 1743 - Henry Carey, angielski pisarz, kompozytor (ur. 1687)
• 1763 - August III Sas, elektor Saksonii, król Polski (ur. 1696)
• 1805 - Charles Cornwallis, brytyjski administrator kolonialny, dowódca (ur. 1738)
• 1813 - Tecumseh, wódz Szaunisów (ur. 1768)
• 1837 - Hortensja de Beauharnais, królowa Holandii, żona króla Ludwika Bonapartego (ur. 1783)
• 1861 - Antoni Melchior Fijałkowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup warszawski (ur. 1778)
• 1880 - Jacques Offenbach, niemiecki kompozytor, twórca klasycznej operetki (ur. 1819)
• 1918 - Roland Garros, francuski lotnik (ur. 1888)
• 1927 - Sam Warner, amerykański przedsiębiorca, współzałożyciel wytwórni filmowej Warner Bros (ur. 1887)
• 1933 - Renée Adorée, francuska i amerykańska aktorka (ur. 1898)
• 1938 - Faustyna Kowalska, święta, polska zakonnica, mistyczka (ur. 1905)
• 1938 - Marian Zdziechowski, polski filozof, historyk idei (ur. 1861)
• 1954 - Florent Alpaerts, belgijski kompozytor (ur. 1876)
• 1960 - Alfred Kroeber, amerykański antropolog kulturowy (ur. 1876)
• 1967 - Clifton Williams, amerykański astronauta (ur. 1932)
• 1973 - Lidia Hornicka, polska aktorka, reżyser filmowa (ur. 1923)
• 1973 - Tadeusz Morgenstern-Podjazd, polski kontradmirał, uczestnik I wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej (ur. 1895)
• 1973 - Mieczysław Stoor, polski aktor (ur. 1929)
• 1976 - Lars Onsager, amerykański fizyk, chemik, matematyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1903)
• 1979 - Zygmunt Hertz, polski pisarz (ur. 1908)
• 1992 - Eddie Kendricks, amerykański piosenkarz (ur. 1939)
• 1993 - Jerzy Broszkiewicz, polski pisarz, krytyk muzyczny, publicysta, scenarzysta filmowy (ur. 1922)
• 1995 - Mieczysław Pszon, polski dziennikarz (ur. 1915)
• 1996 - Seymour Cray, amerykański przemysłowiec, założyciel koncernu Cray (ur. 1925)
• 1996 - Antonina Kawecka, polska śpiewaczka operowa (sopran) (ur. 1923)
• 2001 - Barbara Bormann, polska reżyser (ur. ?)
• 2001 - Jan Lenica, polski grafik, twórca filmów animowanych i ilustracji książkowych (ur. 1928)
• 2001 - Emilie Schindler, austriacka działaczka, żona Oskara Schindlera (ur. 1907)
• 2003 - Denis Quilley, brytyjski aktor (ur. 1927)
• 2003 - Timothy Treadwell, amerykański ekologista, entuzjasta niedźwiedzi (ur. 1957)
• 2004 - William Dobelle, amerykański biochemik (ur. 1941)
• 2004 - Maurice Wilkins, nowozelandzki biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1916)
• 2005 - Natan Gross, polski pisarz, dziennikarz, reżyser pochodzenia żydowskiego (ur. 1919)
• 2005 - Marian Kryszewski, polski fizykochemik, członek PAN (ur. 1925)
• 2007 - Walter Kempowski, niemiecki pisarz i poeta (ur. 1929)
• 2007 - Władysław Kopaliński, polski leksykograf, tłumacz, wydawca, twórca słowników (ur. 1907)
• 2008 - Leopoldo Elia, włoski prawnik, polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1925)
• 2008 - Josef Korčák, czeski polityk, premier Czech (ur. 1921)
• 2008 - Ken Ogata, japoński aktor (ur. 1937)

[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego

• św. Apolinary z Walence
• św. Attylan
• św. Charytyna
• św. Faustyna Kowalska
• św. Flora z Beaulieu
• św. Trazeasz
• bł. Rajmund z Kapui