Bizmut

izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	e.r. MeV	p.r.
²⁰⁷Bi	{syn.}	31,55 lat	w.e.	2,399	²⁰⁷Pb
²⁰⁸Bi	{syn.}	3,368×10⁶ lat	w.e.	2,880	²⁰⁸Pb
²⁰⁹Bi	100%	stabilny izotop z 126 neutronami
^210mBi	{syn.}	3×10⁶ lat	α		²⁰⁶Tl

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.

*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu,
w.e.=wychwyt elektronu

Bizmut (Bi, łac. bismutum) - pierwiastek chemiczny, metal bloku p układu okresowego. Nazwa pochodzi od niemieckiego słowa Wismut.

Bizmut posiada 35 izotopów z przedziału mas 190-215. Trwały jest tylko izotop 209, który stanowi niemal 100% składu izotopowego bizmutu. Do niedawna sądzono, że ten pierwiastek nie rozpada się w ogóle. Dopiero w 2003 roku we francuskim Institut d'Astrophysique Spatiale w Orsay stwierdzono, że półokres rozpadu tego izotopu wynosi 1,9*10¹⁹ lat (tj. ponad miliard razy więcej niż szacowany wiek Wszechświata)^[1]. Ta śladowa radioaktywność ma jednak znaczenie naukowe, gdyż potwierdziła wcześniejsze obliczenia teoretyczne wskazujące na niestabilność wszystkich izotopów bizmutu. W naturalnym bizmucie występują też śladowe ilości radioizotopów, np. ²¹⁰Bi (ok. 50 ppm składu izotopowego).

Kryształ syntetyczny. Dolna, przednia krawędź ma około 3,5 cm . Opalizujący kolor jest z powodu interferencji w cienkiej warstwie tlenku powstałej w czasie stygnięcia.

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,048 ppm (2 razy więcej niż złoto) w postaci trzech rud: bizmutynu (Bi₂S₃), bizmutytu ((BiO)₂CO₃) i ochry bizmutowej, które stanowią zwykle zanieczyszczenie rud ołowiu i miedzi. Rzadko występuje w postaci rodzimej (elementarnej).

Bizmut jest znany od XV wieku. Głównymi producentami są Chiny, Meksyk i Peru. W XXI w. jego cena wzrosła od ok. 6 $/kg w 2000 r. do ok. 30 $/kg w 2007 r.

Podstawowe zastosowania bizmutu:

Dodatek do stopów niskotopliwych (np. stop Wooda), w Niemczech także do produkcji stopów, z których odlewano czcionki drukarskie.
Niektóre jego kompleksy karbonylkowe znalazły zastosowanie jako katalizatory metatezy węglowodorów.
Ochra bizmutowa (Bi₂O₃) o barwie różowo-brązowej jest czasami stosowana jako barwnik w przemyśle kosmetycznym.
Wykorzystuje się go do produkcji tworzyw sztucznych, farb.
Stosuje się (np. w postaci zawiesiny) jako wypełnienie przy wykonywaniu zdjęć rentgenowskich.

Leki przeciwzapalne
Katalizator w procesie polimeryzacji
Włókno w bezpiecznikach elektrycznych

Znaczenie: Znaczenie biologiczne - brak. Występuje naturalnie w kościach i krwi (ok. 0,2 ppm), ale nie odgrywa tam żadnej roli. Jego sole i tlenki są nietoksyczne, mimo że jest metalem ciężkim.

Właściwości:

Czysty bizmut jest kruchym metalem o srebrnym połysku z różowymi refleksami.
Jako jedna z nielicznych substancji wykazuje inwersję rozszerzalności termicznej - przy obniżaniu temperatury zmniejsza się jego gęstość, gęstość bizmutu w stanie stałym jest mniejsza niż w stanie ciekłym (podobne właściwości wykazuje woda w temperaturze < 4°C).
Nie reaguje z tlenem i wodą w warunkach normalnych.
Rozpuszcza się w stężonym kwasie azotowym.

Przypisy

↑ de Marcillac P., Coron N., Dambier G., Leblanc J., Moalic JP. Experimental detection of alpha-particles from the radioactive decay of natural bismuth.. Nature. 6934 (422): 876–8 (kwiecień 2003). doi:10.1038/nature01541. PMID 12712201.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Bizmut

p • d • e

Pierwiastki chemiczne

(Ac) aktyn · (Am) ameryk · (Sb) antymon · (Ar) argon · (As) arsen · (At) astat · (N) azot · (Ba) bar · (Bk) berkel · (Be) beryl · (Bi) bizmut · (Bh) bohr · (B) bor · (Br) brom · (Ce) cer · (Cs) cez · (Cl) chlor · (Cr) chrom · (Sn) cyna · (Zn) cynk · (Zr) cyrkon · (Ds) darmsztadt · (Db) dubn · (Dy) dysproz · (Es) einstein · (Er) erb · (Eu) europ · (Fm) ferm · (F) fluor · (P) fosfor · (Fr) frans · (Gd) gadolin · (Ga) gal · (Ge) german · (Al) glin · (Hf) hafn · (Hs) has · (He) hel · (Ho) holm · (In) ind · (Ir) iryd · (Yb) iterb · (Y) itr · (I) jod · (Cd) kadm · (Cf) kaliforn · (Cm) kiur · (Co) kobalt · (Kr) krypton · (Si) krzem · (Xe) ksenon · (La) lantan · (Li) lit · (Lr) lorens · (Lu) lutet · (Mg) magnez · (Mn) mangan · (Mt) meitner · (Md) mendelew · (Cu) miedź · (Mo) molibden · (Nd) neodym · (Ne) neon · (Np) neptun · (Ni) nikiel · (Nb) niob · (No) nobel · (Pb) ołów · (Os) osm · (Pd) pallad · (Pt) platyna · (Pu) pluton · (Po) polon · (K) potas · (Pr) prazeodym · (Pm) promet · (Pa) protaktyn · (Ra) rad · (Rn) radon · (Re) ren · (Rh) rod · (Rg) roentgen · (Hg) rtęć · (Rb) rubid · (Ru) ruten · (Rf) rutherford · (Sm) samar · (Sg) seaborg · (Se) selen · (S) siarka · (Sc) skand · (Na) sód · (Ag) srebro · (Sr) stront · (Tl) tal · (Ta) tantal · (Tc) technet · (Te) tellur · (Tb) terb · (O) tlen · (Th) tor · (Tm) tul · (Ti) tytan · (Uub) ununbium · (Uuh) ununhexium · (Uuo) ununoctium · (Uup) ununpentium · (Uuq) ununquadium · (Uut) ununtrium · (U) uran · (V) wanad · (Ca) wapń · (C) węgiel · (H) wodór · (W) wolfram · (Au) złoto · (Fe) żelazo

Pierwiastki niezsyntezowane: (Uus) ununseptium · (Uue) ununennium · (Ubn) unbinilium · (Ubu) unbiunium · (Ubb) unbibium · (Ubt) unbitrium · (Ubq) unbiquadium · (Ubp) unbipentium · (Ubh) unbihexium (Ubs) unbiseptium

USA: coraz więcej chorych na choroby przewlekłe

Coraz więcej Amerykanów cierpi na choroby przewlekłe, jak cukrzyca czy nadciśnienie, chorując jednocześnie na ponad trzy choroby tego typu. Powoduje to coraz większe wydatki prywatne na leczenie - wynika z opublikowanych we wtorek badań.

Polskie kręgi kamienne nadal inspirują

Stowarzyszenie Rozwoju Wsi w Węsiorach, którego prezesem jest Tomasz Jakubowski, od kilku lat prężnie działa promując dziedzictwo kulturowe i archeologiczne okolicy. Węsiory to wieś położona w powiecie kartuskim w województwie pomorskim. Słynie głównie z wybudowanych w lesie kamiennych kromlechów. Nie ulega wątpliwości, że kręgi kamienne zbudowali Goci. W Skandynawii odnaleziono ich bardzo wiele, a są tam znacznie starsze niż nasze.

Stetoskop w stylu FBI

Ulepszony dzięki doświadczeniom w pracy dla FBI stetoskop ma lepiej rozpoznawać objawy chorób serca.

Sfilmowano jedynego jadowitego ssaka

Naukowcom udało się sfotografować jednego z najdziwniejszych na świecie ssaków (Solenodon paradoxus). Hispaniolski solenodon przypomina wyglądem zarośniętą ryjówkę. Może atakować swoje ofiary, wstrzykując im jad.

Powołano Instytut Informatyki Śledczej

Informatycy, prawnicy, biegli sądowi i pracownicy firm odpowiedzialni za bezpieczeństwo systemów i danych komputerowych zawiązali w Katowicach stowarzyszenie Instytut Informatyki Śledczej.

Linki: Strona g��wna

[0] Marcillac P., Coron N., Dambier G., Leblanc J., Moalic JP. Experimental detection of alpha-particles from the radioactive decay of natural bismuth.. Nature. 6934 (422): 876–8 (kwiecień 2003). doi:10.1038/nature01541. PMID 12712201.

[1]