Bobowate

Z Wikipedii

Bobowate
Nasiona bobu
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	bobowce
Rodzina	bobowate
Nazwa systematyczna
Fabaceae
Lindl., Intr. Nat. Syst. Bot., ed. 21836, 1789.
Synonimy
Papilionaceae Giseke, Prael. Ord. Nat. Pl.,1792, Leguminosae Juss.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Budowa kwiatu

Owoc -strąk grochu

Łubin

Siekiernica górska

Glicynia (Wisteria)

Bobowate (Fabaceae Lindl.) - rodzina roślin należąca do rzędu bobowców (Fabales Bromhead). Dawniej nosiła nazwę motylkowate (Papilionaceae Giseke). Obejmuje w tropikach rośliny drzewiaste, w klimacie umiarkowanym - rośliny zielne oraz introdukowane drzewa, krzewy oraz rzadko pnącza. Motylkowate rosną na suchych, obfitujących w wapń glebach. Symbioza z bakteriami brodawkowymi umożliwia wykorzystanie azotu atmosferycznego.

[edytuj] Charakterystyka

Liście

Osadzone na pędzie spiralnie, są nieparzystopierzaście pojedynczo złożone (np. robinia akacjowa), parzystopierzaście złożone (np. karagana), dłoniaste (np. łubin) lub trójlistkowe (np. koniczyna); występują też liście pojedyncze. U motylkowatych występują przylistki, które mogą być częścią asymilacyjną przy redukcji blaszki liściowej (np. groszek). Częścią asymilacyjną mogą być również osie pędów (np. żarnowiec i janowiec). Z przekształconych części liścia mogą tworzyć się wąsy czepne (np. groszek, groch lub wyka). Ciernie pochodzenia przylistkowego występują np. u robinii akacjowej, pochodzenia liściowego np. u traganka, pędowego np. u wilżyny.

Kwiaty

Są to tzw. kwiaty motylkowe o specyficznej budowie. Są grzbieciste, zebrane w grona. Działek kielicha jest 5, zrośniętych ze sobą. Płatki korony ustawione w układzie zstępującym (tzn. płatek górny nachodzi na boczne, a te z kolei na dwa dolne) nadają "motylkowaty" pokrój kwiatu. Płatki różnią się od siebie - płatek górny jest największy i jest nazywany żagielkiem, dwa boczne płatki ze względu na ich kształt są nazywane wiosełkami lub skrzydełkami a dwa dolne tworzą łódeczkę. Ewolucja kwiatu motylkowatych idzie w kierunku zrastania się płatków. U większości gatunków płatki są wolne z wyjątkiem dwóch tworzących łódeczkę, które są brzeżnie zrośnięte ze sobą na pewnym odcinku. U wyki zrośnięte są łódeczka i skrzydełka w środkowym odcinku tych płatków, natomiast ich nasady są wolne. Koniczyna ma wszystkie płatki zrośnięte ze sobą. Pręcików jest 10, ich nitki się ze sobą zrastają i tworzą rynienkę, do której ścieka nektar. Mogą być w ten sposób zrośnięte wszystkie pręciki, lub tylko 9, a jeden, górny jest wolny (np. u grochu: zdjęcie pręcików w kwiecie grochu, [1]). W rynience z nitek położony jest słupek o charakterystycznym kształcie - posiada długą, wąską zalążnię i zakrzywioną szyjkę słupka. Słupek zrasta się z jednego owocolistka. Drugi kierunek ewolucji prowadzi do silnej redukcji czterech płatków, pozostaje jedynie silnie rozrośnięty żagielek. Gatunków reprezentujących tę tendencję w naszej florze nie ma.

Owoce

Strąk, suchy, wielonasienny, pękający dwoma szwami. Odmianą tego owocu jest strąk przewęzisty rozpadający się na jednonasienne fragmenty (np. seradela) lub jednonasienny niepękający owoc - orzeszek (np. koniczyna). Zabiegi hodowlane pozwalają na wyselekcjonowanie strąków o zmięśniałej owocni - fasolka szparagowa. Groch i łubin są samopylne (samoczynnie w pąku następuje samozapylenie), koniczyna natomiast jest samosterylna (własny pyłek nie kiełkuje na znamieniu).

[edytuj] Systematyka

W zależności od przyjętej systematyki rodzinę tą dzieli się na 3 osobne rodziny (Mimosaceae - mimozowate, Caesalpiniaceae - brezylkowate i Fabaceae - bobowate) lub wyróżnia się tylko jedną dużą rodzinę bobowatych Fabaceae sensu lato - (syn. Papilionaceae, Leguminosae), ale za to podzieloną na trzy podrodziny (Faboideae, Mimosoideae i Caesalpinioideae).

Pozycja w systemie Reveala 

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.)^[1]. ^[2]

Przedstawiciele flory Polski

(Wykaz obejmujący nie tylko rośliny dziko rosnące, ale również efemerofity i taksony tylko uprawiane)

Inne rodzaje (wybór)

(Wykaz obejmujący tylko rodzaje opisane na Wikipedii)

• Anadenanthera
• Alhagi - bożodajnia
• Aspalathus - aspalat
• Cytisus
• Delonix - wianowłostka
• Desmodium
• Glycyrrhiza - lukrecja
• Haematoxylum - modrzejec
• Indigofera - indygowiec
• Mucuna - świerzbiec
• Pueraria - ołownik
• Saraca
• Senna
• Sophora - sofora
• Tamarindus - tamaryndowiec
• Tipuana

[edytuj] Zastosowanie

Rodzina o bardzo dużym znaczeniu użytkowym dla człowieka.

• Rośliny pastewne - np. koniczyna, lucerna, seradela.
• Nasiona roślin strączkowych są źródłem cennego białka (fasola, groch, soczewica, soja).
• Nawozy zielone - służą jako nawozy naturalne, wzbogacają glebę w azot.
• Rośliny oleiste - np. soja, orzech ziemny.
• Rośliny ozdobne - np. złotokap, glicynia, karagana, glediczja.
• Dostarczają cennego drewna, gum i garbników np. robinia.
• Rośliny lecznicze - np. lukrecja, nostrzyk.

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Leguminosae-Papilionoideae DC. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
• Leguminosae-Mimosoideae Kunth [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
• Leguminosae-Caesalpinioideae Kunth [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
• Leguminosae Juss. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)