Gobi

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Gobi z satelity

Gobi - (mong. Говь - Gow', Gowi - miejsce bezwodne; chiń. 戈壁<沙漠>) - wyżynny obszar stepów, półpustyń i pustyń w Azji Wschodniej, leżący na terenie południowej Mongolii i północnych Chin. Obszar Gobi jest uznawany za największą pustynię Azji.

Pustynia Gobi była ważnym rejonem Imperium Mongolskiego i jednym z najważnieszych punktów na trasie Szlaku Jedwabnego.

[edytuj] Nazwa

Pustynia Gobi ma kilka nazw chińskich: m.in. 瀚海 (hànhǎi - nieskończone morze) oraz 沙漠 (shāmò, popularne określenie pustyni). Mongolska nazwa Gobi to Говь.

[edytuj] Geografia

Pustynia Gobi ma ponad 1610 km długości z południowego zachodu na północny wschód i ponad 800 km z północy na południe; ma ponad 2 miliony km² powierzchni.

Pustynia odgrodzona jest od północy górami Ałtaju, a od południowego zachodu przez Wyżynę Tybetańską. Gobi rozciąga się od gór Tien-szan na zachodzie, po Wielki Chingan wschodzie oraz od gór Nan-szan tudzież In-szan na południu, po góry Chentej na północy.

Gobi jest pustynią kontynentalną. Tworzą ją głównie żwirowo-kamieniste górzyste i wyżynne mniejsze pustynie, półpustynie oraz suche stepy, rozdzielone pasmami wysokich gór. Większa część pustyni leży na wysokościach 900 - 1120 m n.p.m., oprócz tego licznie występują tam masywy górskie, przede wszystkim Ałtaju Gobijskiego.

Ömnögovi - Mongolia

[edytuj] Klimat

Gobi charakteryzuje się klimatem kontynentalnym, skrajnie suchym; latem temperatura sięga ponad 40°C, a w zimie dochodzi do ponad -40°C. Gobi jest zimną pustynią, nierzadko rejestrowane są tu przymrozki i śnieg, nawiewany z Syberii. Roczne opady wynoszą od 50 do 200 mm, w zależności od rejonu. Na Gobi brak jest stałych rzek, liczne są natomiast koryta rzek okresowych (do 70 km długości) zwanych sajrami. Obszary piaszczyste są nieliczne, skupione głównie przy środkowej części granicy chińsko-mongolskiej. Gobi jest najdalej wysuniętą na północ pustynią (nie licząc lodowych pustyń) na świecie.

Baktriany w Parku Narodowym Gobi Gurvansaikhan

[edytuj] Fauna

Do najrzadszych zwierząt zamieszkujących Gobi należą: kułan, pantera śnieżna, baktrian - najrzadszy ssak na Ziemi^{[potrzebne źródło]} oraz Koń Przewalskiego (endemit gobijski, nie jest pewne czy jeszcze tam żyje w stanie dzikim, natomiast jest na Gobi hodowla zmierzająca do restytucji Koni Przewalskiego).

[edytuj] Pustynnienie

Obecnie pustynia Gobi rozrasta się w zastraszającym tempie. Rejony sąsiadujące z nią pustynnieją najszybciej w kierunku południowym, w kierunku Chin. Każdego roku obserwuje się tam pustynnienie ok. 3600km² stepów, co kosztuje rząd chiński (z racji odszkodowań dla rolników i pasterzy, przeciwdziałaniu ekspansji pustyni itd). ok. 153 miliardów złotych (ok. 50 miliardów USD) rocznie.

Pustynnienie spowodowane jest głównie działalnością człowieka, głównie przez wycinkę drzew, nieskoordynowane i nadmierne powiększanie pastwisk, zużywanie ponad miarę wody (np. sztucznie dostarczanej do najbliższych miast) oraz globalne ocieplenie. Rząd chiński próbuje przeciwdziałac ekspansji pustyni, budując tzw. Zielony Mur Chin (ang. The Green Wall of China; chin.: 绿色长城) - pas sztucznie zasadzonych lasów, odgradzających pustynie od pozostałej części kraju.

Jaja dinozaura z Gobi.

[edytuj] Paleontologia

Rejon Nemegt (północny zachód obszar Gobi) znany jest ze swych skamieniałości: pierwszych ssaków i jaj dinozaurów.

W 1922-1923 ekspedycja paleontologiczna z Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku pod kierownictwem Roya Andrewsa odkryła w Bajn Dzak skamieniałe szkielety dinozaurów oraz, po raz pierwszy w historii, jaja dinozaurów.

Późniejsze badania wykazały, że Gobi jest jednym z najbogatszych stanowisk późnokredowych dinozaurów i pierwotnych ssaków na świecie. Bardzo duże znaczenie w poznaniu gobijskich skamieniałości miały wyprawy polskie pod wodzą prof. Kielan - Jaworowskiej.

[edytuj] Archeologia

Archeolodzy zarejestrowali tam także przykłady obróbki kamienia sięgające nawet stu tysięcy lat wstecz.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Gobi