Ligandy

Z Wikipedii

Ligandy (addendy) - w związkach kompleksowych atomy, cząsteczki lub aniony, które są bezpośrednio przyłączone do atomu centralnego lub kationu centralnego, zwanego centrum koordynacji albo rdzeniem kompleksu. Pojęcie ligandu (jak również atomu centralnego) nie jest jednoznaczne i w wielu przypadkach jest kwestią umowną. W chemii organicznej określenie ligand jest stosowane wymiennie z podstawnik.

Elementem łączącym addend z atomem lub kationem centralnym jest, należący do addendu, tzw. atom ligandowy (czasem grupa atomów), który zawiera wolną parę elektronową, wbudowującą się w wolne orbitale rdzenia, lub zapełnione orbitale π, zachowujące się w ten sam sposób. W bardzo rzadkich przypadkach połączenie może odbywać się poprzez wolny orbital nakładający się na zajęte orbitale atomu centralnego. Atomem ligandowym może być atom pierwiastka silnie elektroujemnego (np. tlenu, azotu) lub pierwiastka niezbyt elektroujemnego - na przykład atom (lub grupa atomów) węgla, przez który z definicji przyłączają się wszystkie ligandy metaloorganiczne. Grupami donorowymi mogą być cząsteczki elektrycznie obojętne (np. NH₃, H₂O, CO, niektóre związki organiczne) lub aniony (OH^-, SO₄^2-, F^-, Cl^-). Bardzo złożone związki kompleksowe metali mogą zawierać nawet do 18 różnych ligandów.

W chemii związków kompleksowych i metaloorganicznych używa się specjalnych 2-6-literowych skrótów i greckich liter dla wygodnego opisu tych związków (oznaczenia te pisze się małymi literami). Skróty ligandów zostały zaaprobowane przez Międzynarodową Unię Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC) i stanowią część oficjalnej terminologii chemicznej.

Litery greckie:

• η - liczba w górnym indeksie po tej literze oznacza liczbę atomów, którymi ligand łączy się z atomem centralnym
• µ - oznacza ligand mostkujący, tzn. łączący dwa lub więcej atomów centrum koordynacyjnego - liczba w górnym indeksie po tej literze oznacza liczbę atomów metalu, które wiąże z sobą ligand mostkujący.

Przykładowe skróty ligandów:

• acac - acetyloacetonian (czyli 2,4-pentanodionian)
• ac - acetyl
• bpy - 2,2'-bipirydyl (2,2'-bipirydyna)
• benz - benzyl
• cy - cykloheksyl
• cp - cyklopentadienyl
• dmpe - dimetylofosfinoetan
• py - pirydyna
• dvtmds - diwinylotetrametylodisiloksyl

Przykłady skróconej notacji związków kompleksowych:

• [Ni(acac)₂] - bis(acetyloacetoniano)nikiel(II)
• [Fe(η⁵-cp)₂] lub [Fecp₂]- ferrocen, czyli bis(cyklopentadienylo)żelazo(0).
• [Pt₂µ²-(dvtmds)₂-η-(dvtmds)] - Katalizator Karstedta, czyli związek zawierający dwa atomy platyny, do których są przyłączone po dwa ligandy diwinylotetrametylodisiloksylowe, a jeden addend diwinylotetrametylodisiloksylowy łączy oba atomy platyny.

Pentagon wizytuje Indie i Pakistan

Przedstawiciel sił zbrojnych USA, adm. Mike Mullen pojedzie do Indii i do Pakistanu, żeby spotkać się "z przywódcami cywilnymi i wojskowymi obu krajów" i zachęcić ich do współpracy na rzecz bezpieczeństwa - informuje Pentagon. To wynik krwawych zamachów w Bombaju.

Watykan nie poprze apelu o niekaranie homoseksualizmu

Włoska prasa wrze. Watykan sprzeciwił się projektowi rezolucji, wzywającej do rezygnacji z karania homoseksualizmu. - Niech homoseksualizm pozostanie przestępstwem - podsumował stanowisko Kościoła lewicowy dziennik "La Repubblica".

Matka i żona prezydentów USA po zabiegu

Barbara Bush, matka odchodzącego prezydenta USA, opuściła szpital. Przeszła zabieg wycięcia krwawiącego wrzodu.

Super-grupa do naprawy relacji Kijowa z Moskwą

Kijów chce, by w relacjach z Moskwą "wszystko chodziło jak w zegarku". Prezydent Wiktor Juszczenko powołał we wtorek międzyresortową strategiczną grupę do kontaktów Rosją.

NATO: warunkowo, stopniowo, ale z Moskwą

Ministrowie spraw zagranicznych NATO przystali na stopniową normalizację relacji z Moskwą. - Sojusznicy zgodzili się na coś, co nazwałbym warunkowym i stopniowym powrotem do współpracy z Rosją - powiedział szef Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego Jaap de Hoop Scheffer.