Limeryk

Z Wikipedii

Limeryk (ang. limerick, od miasta Luimneach w Irlandii) — miniaturka liryczna; nonsensowny, groteskowy wierszyk o skodyfikowanej budowie:

• pięć wersów o stałej liczbie sylab akcentowanych,
• układ rymów aabba, zwykle żeńskich,
• trzeci i czwarty wers krótsze od pozostałych (zwykle o 2-3 sylaby akcentowane),
• nazwa geograficzna w klauzuli pierwszego wersu (podstawa rymu a).

Utwór ten, który pod względem treści jest rymowaną anegdotą, ma też zwykle stały układ narracji:

• wprowadzenie bohatera i miejsca, w którym dzieje się akcja, w pierwszym wersie,
• zawiązanie akcji w wersie drugim (często wprowadzony jest tu drugi bohater),
• krótsze wersy trzeci i czwarty to kulminacja wątku dramatycznego,
• zaskakujące, najlepiej absurdalne rozwiązanie w wersie ostatnim.

W limerykach angielskich absurd wydobywa się niemal wyłącznie za pomocą semantyki i pragmatyki — sensu, nie kształtu wiersza; polszczyzna, język silnie fleksyjny, dostarcza limeryście o wiele większej palety środków językowych. Złożoność polskiej fleksji imponuje nawet na tle innych języków słowiańskich; są to setki wzorców koniugacyjnych i deklinacyjnych, dające niemal nieograniczone możliwość twórcze. W tekście polskim niemal co drugie słowo jest homonimiczne, zachęcając do korzystania z paronomazji, a wszystko to dzieje się na końcu słowa, w strefie rymu. Wskazać więc można w twórczości polskich limerystów dodatkowe preferencje wersyfikacyjne (przynajmniej w ujęciu statystycznym): raczej sylabik, wers krótki (8-10 sylab, np. 4+6), często bez średniówki, raczej rymy żeńskie (w angielskim głównie męskie) i różne od gramatycznych. Groteska i absurd tworzone są za pomocą licznych zabiegów stylistycznych, głównie leksykalnych (m.in. metonimii, paronomazji, oksymoronów) fleksyjnych i słowotwórczych (częste neologizmy, wyrazy zdrobniałe, zgrubiałe i złożone), kalamburów.

Limeryk, którego historyczne proweniencje sięgają prawdopodobnie XVIII-wiecznej Irlandii, wprowadził do świata literatury Edward Lear w ostatniej dekadzie XIX w. Gatunek ten szybko zawojował męskie kluby wiktoriańskiej Anglii; limeryki zrobiły się sprośne, pornograficzne, bluźniercze. W Polsce gatunek ten wykorzystywali m.in. Julian Tuwim, Maciej Słomczyński, Wisława Szymborska, Stanisław Barańczak, Antoni Marianowicz.

[edytuj] Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu literatury

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Polska Strona Limerykowa

Pentagon wizytuje Indie i Pakistan

Przedstawiciel sił zbrojnych USA, adm. Mike Mullen pojedzie do Indii i do Pakistanu, żeby spotkać się "z przywódcami cywilnymi i wojskowymi obu krajów" i zachęcić ich do współpracy na rzecz bezpieczeństwa - informuje Pentagon. To wynik krwawych zamachów w Bombaju.

Watykan nie poprze apelu o niekaranie homoseksualizmu

Włoska prasa wrze. Watykan sprzeciwił się projektowi rezolucji, wzywającej do rezygnacji z karania homoseksualizmu. - Niech homoseksualizm pozostanie przestępstwem - podsumował stanowisko Kościoła lewicowy dziennik "La Repubblica".

Matka i żona prezydentów USA po zabiegu

Barbara Bush, matka odchodzącego prezydenta USA, opuściła szpital. Przeszła zabieg wycięcia krwawiącego wrzodu.

Super-grupa do naprawy relacji Kijowa z Moskwą

Kijów chce, by w relacjach z Moskwą "wszystko chodziło jak w zegarku". Prezydent Wiktor Juszczenko powołał we wtorek międzyresortową strategiczną grupę do kontaktów Rosją.

NATO: warunkowo, stopniowo, ale z Moskwą

Ministrowie spraw zagranicznych NATO przystali na stopniową normalizację relacji z Moskwą. - Sojusznicy zgodzili się na coś, co nazwałbym warunkowym i stopniowym powrotem do współpracy z Rosją - powiedział szef Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego Jaap de Hoop Scheffer.