Portal:Chemia

Chemia w polskiej wikipedii

Niniejszy Wikiportal przeznaczony jest dla Wikipedystów, którzy interesują się chemią. Można tu znaleźć linki do najciekawszych tematów i nowości. Oczywiście wszystko na temat chemii.

Chemia to nauka zajmująca się prawami nauki, według których atomy łączą się w trwałe struktury powiązane wiązaniami chemicznymi zwane związkami chemicznymi oraz przemianami jednych związków w drugie na drodze reakcji chemicznych. Chemia zajmuje się także rozmaitymi własnościami substancji wynikającymi bezpośrednio z ich budowy atomowej. Chemia i fizyka nawzajem się przenikają i często trudno jest precyzyjnie ustalić, gdzie kończy się jedna dziedzina i zaczyna druga. Podobny problem występuje na granicy chemii i biologii.

Jeśli chcesz być współtwórcą portalu "Chemia w polskiej Wikipedii", pomóc w rozwoju chemii na wiki, oraz stać się zasłużonym wikipedystą zobacz zakładkę dyskusja i dopisz się do listy chętnych. Zobacz też: Wikiprojekt Chemia

Jeżeli chcesz edytować tę stronę przejdź tutaj.

Artykuł miesiąca

Prawo działania mas wyprowadzone w 1864 r. przez norweskich chemików Guldberga i Waagego wyrażone w terminach współczesnej chemii brzmi:

Szybkość reakcji chemicznej jest proporcjonalna do efektywnego stężenia wszystkich uczestniczących w niej reagentów.

Jest to fundamentalne prawo, stanowiące podstawę współczesnej kinetyki chemicznej i wszelkich obliczeń uwzględniających fakt występowania równowagi reakcji chemicznych. Prawo to na poziomie molekularnym wynika z faktu, że szybkość reakcji zależy od liczby efektywnych zderzeń reagujących ze sobą indywiduów chemicznych w jednostce czasu. Fundamentem prawa działania mas jest przyjęcie założenia, że prawdopodobieństwo to nie zależy od tego co działo się wcześniej z reagującymi indywiduami, lecz wyłącznie od ich liczby w jednostce objętości i średniej energii kinetycznej ich ruchu.

Czy wiesz, że...

... 24 kwietnia 2008 grupa kierowana przez Amnona Marinova z Hebrew University of Jerusalem ogłosiła wykrycie kilku atomów unbibium-292 w naturalnie występujących złożach toru...

...zeszłoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymał Gerhard Ertl za badania nad chemią powierzchni, która ma praktyczne zastosowanie w katalizie heterogenicznej, zachodzącej m.in. w katalizatorach samochodowych...

... Glenn Theodore Seaborg był jedyną osobą w historii, która mogła zapisać cały swój adres za pomocą nazw pierwiastków: Seaborg, Lorens, Berkel, Kaliforn, Ameryk (Glenn Seaborg, Lawrence Berkeley National Laboratory, Berkeley, Kalifornia, Ameryka)...

...PubChem to bezpłatna, konkurencyjna w stosunku do CAS Registry i Beilsteina baza danych, która zawiera już informacje o ponad 10,3 miliona związków chemicznych...

Obrazek miesiąca

Związek miesiąca

MMT ((CH₃C₅H₄)Mn(CO)₃, trikarbonylek (metylocyklopentadieno)manganowy – metaloorganiczny związek chemiczny z grupy kompleksów karbonylkowo-cyklopentadienylowych manganu, stosowany głównie jako środek przeciwstukowy do benzyny zamiast tetraetyloołowiu. MMT jest typowym przedstawicielem tzw. półsandwiczowego kompleksu cyklopentadienylowego. Trzy wiązania z ligandami karbonylkowymi i pięć z ligandem metylocyklopentadienylowym powodują, że MMT jest silnie lipofilowy, co sprawia, że potencjalnie może kumulować się w tkance tłuszczowej organizmów żywych.

Reakcja miesiąca

Reakcja Perkowa - reakcja substytucji, w której fosforyn trialkilowy reaguje z α-halogenoketonem, tworząc nienasycony fosforan i halogenek alkilu. Reakcja Perkowa może być niepożądaną reakcją uboczną podczas otrzymywania β-ketofosfonianów w reakcji Michaelisa-Arbuzowa (β-ketofosfoniany wykorzystuje się w reakcji Hornera-Wadswortha-Emmonsa z aldehydami i ketonami do otrzymywania E-alkenów).

Związki chemiczne

• związki nieorganiczne

azotany - bezwodniki - kwasy - siarczany - siarczki - sole - tlenki - nadtlenki - wodorotlenki - zasady - Związki kompleksowe - związki chloru - związki glinu - związki potasu

• związki organiczne

acetal - aldehydy - alkany - alkaloidy - alkeny - alkiny - alkohole - aminy - aminokwasy - areny - białka - biopolimery - dieny - enole - epitlenek - estry - etery - fenyloetyloamina - fuleren - halogenek - heterocykliczny - hydroksykwasy - iminy - ketony - kwas karboksylowy - kwasy tłuszczowe - laktamy - laktony - lipidy - metaloorganiczny - naftol - pirol - polieny - polimery - porfiryny - trien - tiole - tryptamina - uretan - węglowodany

- węglowodory

Pojęcia w chemii

• chemia nieorganiczna i ogólna

Podstawowe prawa chemiczne - atom - cząsteczka - jon - katalizator - inhibitor - izotop - liczba atomowa - liczba koordynacyjna - ligand - masa atomowa - metal - moc kwasu - mol - niemetal - nomenklatura - odczynnik - orbital - pierwiastek - półmetal - prawo okresowości - reakcja chemiczna - rodnik - roztwór - rozpuszczalnik - skala pH - stała Avogadra - stopień utlenienia - symbolika chemiczna - utlenienie - wartościowość - wiązanie chemiczne - związek chemiczny

• chemia organiczna

aktywność optyczna - alkilacja - amfifilowość - chiralność - estryfikacja - izomeria - elektrofil - karboanion - karbokation - nukleofil - grupy funkcyjne - ozonoliza - polimeryzacja - rezonans chemiczny - synteza asymetryczna - synteza organiczna - tautomeria - toksyczność - zapach

• chemia fizyczna

Lista praw i równań chemicznych - absorpcja - adsorpcja - destylacja - dysocjacja - elektrolit - elektroujemność - hydroliza - hydratacja - promieniotwórczość - piroliza - równowaga reakcji - solwoliza - solwatacja - szybkość reakcji - żel - zol

- zawiesina

Układ okresowy pierwiastków

1 IA

2 IIA

3 IIIB

4 IVB

5 VB

6 VIB

7 VIIB

8 ←

9 VIIIB

10 →

11 IB

12 IIB

13 IIIA

14 IVA

15 VA

16 VIA

17 VIIA

18 VIIIA

H

He

Li

Be

B

C

N

O

F

Ne

Na

Mg

Al

Si

P

S

Cl

Ar

K

Ca

Sc

Ti

V

Cr

Mn

Fe

Co

Ni

Cu

Zn

Ga

Ge

As

Se

Br

Kr

Rb

Sr

Y

Zr

Nb

Mo

Tc

Ru

Rh

Pd

Ag

Cd

In

Sn

Sb

Te

I

Xe

Cs

Ba

*

Hf

Ta

W

Re

Os

Ir

Pt

Au

Hg

Tl

Pb

Bi

Po

At

Rn

Fr

Ra

**

Rf

Db

Sg

Bh

Hs

Mt

Ds

Rg

Uub

Uut

Uuq

Uup

Uuh

Uus

Uuo

*

La

Ce

Pr

Nd

Pm

Sm

Eu

Gd

Tb

Dy

Ho

Er

Tm

Yb

Lu

**

Ac

Th

Pa

U

Np

Pu

Am

Cm

Bk

Cf

Es

Fm

Md

No

Lr

Kategorie chemiczne

Aby rozwinąć drzewko kategorii, klikaj na znak +.

Pomożesz?

Uważasz, że możesz go poprawić? Jeśli chcesz pomóc w tworzeniu portalu Chemia, znajdziesz tu tematy, które są potrzebne do zrobienia/poszerzenia. Zauważyłeś artykuł, który wymaga dopracowania, a sam nie możesz go napisać? Prosimy o umieszczenie go tutaj.

Do zrobienia:

Wikipedia:Propozycje tematów/Chemia - trochę zapomniane, ale potrzebne.

Ogólne: absorpcyjna spektrometria atomowa - absorpcjometria - grupa fosforylowa

Związki: ekotoksyna - kwas arabinowy - kwas Z-oktenowy - N-chlorosukcynoimid - nitroester - odczynnik Topfera - tripolidyna

Reakcje: E1, E2, E1cB, Eliminacja Hofmanna, SN1, SN2, SNi, Ullmanna, Gewalda, Ugi, Schotten-Baumanna

Do poszerzenia: addycja nukleofilowa - amidek - aminoplast - aparat Orsata - błękit tymolowy - cyklosarin - czerwień obojętna - dehalogenacja - dodekaedran - DS-2 - grynszpan - hydroksysól - hydroksylowanie - imidek - inozynian sodu - jonit bipolarny - ketozy - kuban - kwas nadsiarkowy - lakmus - laktam - lanolina - luminol - nanocebulka - NBS (N-bromosukcynimid) - oktanitrokuban - podstawienie elektrofilowe - podstawienie nukleofilowe - sorboza - stereochemia - sulfotlenek - synton - tlenek chloru - trichloroeten - uzdatnianie wody - płyn do mycia naczyń